Kunst en Geld

Hoe geld mij als kunstenaar beïnvloed heeft.

 

Geld heeft mij als kunstenaar beïnvloed.
Voor lange tijd besefte ik niet hoezeer ik door geld beïnvloed werd in mijn artsitieke expressie. Ik geloofde dat ik werkelijk in staat was om mij vrij uit te drukken, vrij van het systeem en in het bijzonder vrij van het geld-systeem.
Maar ik blik nu terug op mijn ervaringen als kunstenaar en ik zie hoezeer ik niet vrij was tegenover het systeem, niet vrij tegenover het geld-systeem.
Het heeft mij beïnvloed in elke beweging die ik maakte, in elke beslissing die ik nam.
Laat ik dus terugkijken naar mijn ontwikkeling als kunstenaar en verkennen welke relatie ik had met geld en hoe geld mij eigenlijk heel erg beïnvloed heeft als kunstanaar in de wereld.
Een kunstenaar van alle bezigheden.
Een kunstenaar, die blijkbaar vrij was.
Ik koos ervoor om kunstenaar te zijn omdat ik geloofde dat mijn expressie dan vrij zou zijn, omdat ik geloofde dat ik vrijheid zou kennen in deze expressie.
Of koos ik ervoor om kunstenaar te worden omdat mijn grootvader (mijn vader's vader) niet genoeg geld had om voor zijn zoon, mijn vader, een studie te betalen wat vervolgens zijn inkomen bepaald heeft en daardoor ook het type studies die zijn kinderen zouden kunnen maken, mij inbegrepen? En zo 'maakte ik de keuze' om kunst te gaan studeren.

Gegeven het inkomen van mijn vader was het allicht meer gepast voor mij om een interesse voor tekenen te ontwikkelen op jonge leeftijd - we hadden bovendien geen dozen met speelgoed - we hadden er sommige, maar niet overweldigend veel, dus papier en potloden waren altijd een dankbaar alternatief. Ik begon serieus te worden over het idee om kunstenaar te worden, toen ik ongeveer 16 was. Ik genoot ook van sport, maar het gebeurde zo vaak dat ik na school uren in mijn kamer doorbracht met tekenen. Het was een goedkope hobby. Papier en potloden - en ik was klaar om te beginnen. Nu, 10 jaar later zijn papier en potloden nog steeds de basis-attributen voor mijn artistieke expressie. Waarom tekenen? Omdat het goedkoop is. Zelfs wanneer ik weinig geld over heb kan ik toch nog voor een schetsboek en wat tekenmateriaal betalen. Ik ging gedurende 4 jaar naar een kunstschool en je kan het al raden, ik opteerde voor een Major in tekenen in plaats van schilderen. Tekenen was veel goedkoper.

Ik vroeg een studentenlening aan, die goedgekeurd werd, om mijn studies te betalen. Natuurlijk kon ik mij niet veroorloven om in het buitenland naar school te gaan, om te gaan studeren in de plaatsen waar de meesters die ik kende uit boeken werkten en leefden. Ik had al geluk dat ik geld kreeg van de overheid om gewoon naar school te gaan. Wanneer ik op school was, was ik in feite rijk! Ik spendeerde het merendeel van mijn geld aan allerlei kunstmaterialen, waarbij - zoals gezegd - mijn focus lag op tekenen. Je kon een vel papier van vijf voet aan de muur hangen aan meer dan de helft van de prijs van wat het zou kosten om een schilderij van hetzelfde formaat op te hangen - uiteraard verkocht je het dan ook aan minder dan half de prijs - het is te zeggen, als de kopers die geld hadden hiertoe bereid waren. DE POT OP DAARMEE !!! Ik wilde geen afbeeldingen maken voor geld. Oh, en ik heb er overigens nooit veel verkocht gekregen.

Ik deed een geld-aanvraag bij de regering zodat ik mij uitsluitend op mijn stdies kon toeleggen wanneer ik op school was. Ik dacht dat ik 4 jaar zou nodig hebben om dit werkelijk onder de knie te krijgen en daarna was het ik alleen, dus ik kon maar beter goed gebruik maken van deze kans. Ik deed toen het volgende: Ik werkte met toewijding aan mijn kunst, en gaf niet al te veel om wat er buiten mijn studio gebeurde. Wat ik mij niet realiseerde op dat moment dat ik zo vol ijver kunst studeerde, dat ik keek naar de grote kunstenaars uit het verleden, hun werken bestudeerde, keek in boeken, kunsttheorie las over schoonheid en vorm, en natuurlijk VRIJHEID, is dat de aard van mijn zoektocht al van bij het prille begin gecompromitteerd was. Ik probeerde vrijheid te begrijpen. Vrijheid van expressie, wat betekende dit? Ik studeerde 4 jaar kunst op school en nog eens drie jaar daarna, en al die tijd zat ik volleidg naast de kwestie, omdat niets van wat ik ooit gecreëerd had 'vrij' was, het was geen 'vrijheid' of zelf-expressie, het was geen expressie op welke manier dan ook. Elk schilderij dat ik ooit gemaakt heb, droeg een interessant aspect. Ik had een onzichtbare partner die met mij samenwerkte, zij aan zij, ik heb daarmee ingestemd. Een partner die ik niet kon negeren, die ik in rekening MOEST nemen en die aanwezig was tot in het detail van mijn activiteit. Het was geld. Alles wat ik ooit geschilderd had, was een product van geld. Oh, en vergis je niet - ik beschouwde hen stuk voor stuk als 'oorsprokelijke/originele' kunstwerken.

Zie hoe mijn doel als kunstenaar al diepgaand door geld beïnvloed werd.
Mijn keuze om kunst te studeren om te beginnen.
De feitelijke school die ik hiervoor uitkoos.
Het land waar deze school zich bevindt,
De keuze voor een Major in tekenen in plaats van in schilderen.

Aan de oppervlakte lijken deze keuzes ongebonden.
Keuzes door mijzelf gemaakt.
Maar in feite heeft geld mijn keuzes gestuurd.
Gestuurd door het systeem. En dit is wat we VRIJE keuze noemen.

Nu zou ik graag een voorbeeld voorleggen, om te tonen hoe diepgaand geld in mijn expressie gekropen was. Ik zal hier een veel voorkomende ervaring in mijn studio gebruiken als voorbeeld, zodat het duidelijk wordt hoe geld op directe wijze het materiele/visuele uitzicht van mijn werk beïnvloedde dat ik maakte.

Menige keren heb ik voor mijn doek gestaan, waarbij ik een keuze overwoog, welke kleur om te gebruiken, welk type doek te gebruiken, of welke verf en hoeveel. De grootte of vorm van een figuur in een compositie. Hoe groot het schilderij zelf te maken. Al deze beslissingen, die fundamenteel zijn voor het fysieke uitzicht van een kunstwerk, waren op geld gebaseerd.

Ik zal deze kleur maar gebruiken in plaats van degene die ik feitelijk wil gebruiken, want dat is goedkoper.
Ik zal dit type blauw gebruiken want het is goedkoop.
Ik zou dolgraag deze figuur groot schilderen maar ik heb niet genoeg geld voor verf.
Ik zal deze doeken klein moeten maken, want ik kan mij geen grotere studio veroorloven.

Mijn partner in mijn studio, de zachte stem in mijn hoofd, was geld. Veel van de tijd die ik doorbracht met schilderen, ging over het transcenderen van mijn angst voor geld. Ik herinner mij dat ik eens een werk aan een vriend liet zijn en zijn eerste reactie was: “Shit, dit ziet er duur uit,” verwijzend naar de hoeveelheid verf die het mij allicht gekost had om dit schilderij te maken. Soms daagde ik geld uit – door grote hoeveelheden verf op het doek op te stapelen en “ha!” te zeggen. “Daar zie. De pot op met je geld-systeem.” Misschien niet zo verstandig - maar ik geraakte bij momenten gefrustreerd. Dan waren er ook die momenten dat ik kon voelen hoe de angst zich in mij nestelde. Ik zou een groot doek ophangen en eraan beginnen. Een namiddag, een nacht, niets – ok, volgende dag, het is alweer avond… en ik doe voort… nog steeds niets. Al die verf en niets lijkt op zijn plaats te vallen. Dag drie, tot het nacht is; “FUCK, ik ga dit eraf moeten schrapen.” De gedachte is in mij opgekomen – nu komt mijn angst voor geld in het spel en ze wordt intenser met elk uur dat voorbij gaat en niets lijkt te werken. Hoe lang kan ik doorgaan met mijn verf te verkwisten? – “dit is waanzin,” zou ik denken. De gedachten zouden frequenter opkomen, en suggereren dat ik nu drastische maatregelen moet nemen. “Ik moet voorkomen dat ik nog meer geld verspil.” Geld is altijd daar bij mij geweest, op de loer liggend, wachtend op het juiste moment om zichzelf te tonen, om mij eraan te herinneren “wat ik aan het doen was”, of om mij subtiel in deze of gene richting te leiden. De gedachte aan geld. Het begint als een druppeltje, dan een plas water, dan een beek en die beek zou uiteindelijk een rivier worden die mijn geest overspoelde, die mij onderdompelde in mijzelf. Ik zou, in mijn studio, bezeten worden door deze gedachten aan geld, deze overwegingen gerelateerd aan geld. Deze angst, het was niet langer ik alleen die een afbeelding schilderde, als onvoorwaardelijke expressie, vrij van alle invloeden, als een originele creatie van mijzelf, geschilderd door mijzelf. Nee, het was een volledige samenwerking. Ik werkte hand in hand met geld. Geld had in feite het laatste woord! Het bepaalde hoeveel verf ik kon aanbrengen op mijn doek, waarbij ik extra voorzichtig zou zijn om er niet te veel van te mengen. Geld controleerde de rand, de lijn, het penseel… en mijn hand, waar ik met uiterste zorg en precisie de verf op het doek zou strijken, precisie geworteld in angst, omdat als ik ook maar een verkeerde handbeweging zou maken in dit stadium, het schilderij mij meer geld zou kunnen kosten. Als ik maar door die ene sectie heen geraakte, dan was het risico voorbij.

De kunstenaar in zijn studio.
Dit is hoe het er werkelijk aan toe ging.

In mijn laatste jaar kunstschool had ik genoeg geld over van de beurs om een trip naar Italië te maken voor een maand, om de meesterwerken te bekijken die ik in boeken en in de bibliotheek bewonderd had. Ik heb dit als cruciaal ervaren in mijn ontwikkeling als kunstenaar en mijn kansen om het in de kunst ‘te maken’.

Als ik hier nu op terugblik, herinner ik mij dat ik op een gegeven moment opmerkte hoe ‘dun’ de schilderijen geschilderd waren, in die mate dat sommige schilderijen bijna transparant waren. Wanneer de tijden zwaar zijn en er is weinig geld, moet je jezelf compromitteren als kunstenaar.

Het punt dat hier significant is, is dat geld mij de mogelijkheid gegeven heeft om deze schilderijen te zien, om echt voor deze werken te staan, en hen in het echt te bestuderen, niet alleen in boeken. Ik heb vele inzichten opgedaan in verschillende methoden van tekenen en schilderen. Methoden die op mijn doeken beland zijn toen ik weer thuis was. Een “nieuw” uitzicht van mijn werken, een niewe expressie die doorkwam, een expressie die hand in hand ging met een trip die 4000 dollar gekost had.

Hier opnieuw is het duidelijk dat geld de voornaamtse factor was in de ontwikkeling van mijn expressie. Zie de extreme mate waarin geld zich geïnfiltreerd heeft in mijn expressie. Een extremiteit, die nog het meeste naar voren komt in het feit dat die fase die als meest heilig gezien wordt in het schilder-proces, de schilderijen zelf, de ‘originaliteit van de kunstenaar’ zelf, de stijl, het eigenlijke fysiek-visuele uitzicht van het werk, wordt gestuurd en bepaald door GELD!

Nadat ik afgestudeerd was, verhuisde ik naar mijn ouderlijke huis, omdat ik het mij niet kon veroorloven om te schilderen en te leven in de stad, Mijn ouders lieten mij toe om thuis een studio op te zetten, om bij hen te wonen en werken totdat ik weer geld zou hebben om het opnieuw te proberen in de stad. Ze zagen wat het allemaal veronderstelde als ik een kans wilde om het te kunnen maken als kunstenaar, en ze steunden mij waar mogelijk. Mijn plan nu was om thuis een portfolio te maken die ik zou inleveren om beurzen te krijgen die mijn transitie naar de stad uiteindelijk terug zouden mogelijk maken. Ik vroeg verschillende beurzen aan en na 4 maanden kreeg ik een brief waarin stond dat mijn aanvraag voor een van de beurzen goedgekeurd was. In die periode had ik het moeilijk om mijn hoofd financieel boven water te houden om te kunnen blijven schilderen. Vaak had ik net genoeg materialen gehad om een schilderij te beginnen, niet eens wetende hoe ik aan de rest van mijn benodigdheden zou geraken die mij zouden toelaten dit schilderij werkelijk af te maken. Op het moment dat de beurs toekwam, had ik slechts een hoeveelheid geld over ter waarde van een verf-tube. De beurs zou mij toelaten om mijn transitie terug te maken naar de stad en ze zou ook goed staan op mijn CV. Mijn ‘waarde’ als kunstenaar was zojuist gestegen. Het betekende dat ik een klein beetje meer vrijheid zou hebben in wat ik schilderde. Niet langer schilderen voor ‘de man’. Tenminste, dit is wat het voor mij betekende.

Ik herinner mij dat ik mijzelf anders ervaarde. Het voelde alsof ik werkelijk meer vrijheid had. Ik had meer controle over wat ik zou schilderen, meer macht. Allemaal omdat mijn bankrekening exponentieel gestegen was. Deze ervaring, dit nieuw gevoel van bevrijding, volledig gebaseerd op geld, bewijst wat voor ‘greep’ geld alreeds had op mijn expressie als kunstenaar, en hiermee werd een interessante conclusie helemaal evident: Geld=Vrijheid.

Het was interessant om weer te observeren hoe geld mijn schilderijen totaal transformeerde. Op dezelfde manier als het ontbreken van geld de ontwikkeling van mijn werk gestuurd had. Het kwam op hetzelfde neer. Ik kon mij nu een hele hoop materialen veroorloven en kopen wat ik anders in de winkel had laten liggen omdat het de duur was. Deze plotse geld-stroom verschafte mij stabiliteit. Het verschafte mij de tijd en de middelen om de praktijk van schilderen te verkennen. Mijn schilderijen werden meer levendig in hun kleuren. Mijn schilderijen werden ook groter. En het werd duidelijk in mijn werken dat ik eindelijk in staat was om adem te halen wanneer ik schilderde, dat ik kon schilderen zonder de angst dat mijn geld zou opgeraken. Dit duurde maar voor even. Deze gebeurtenis toont eens te meer de invloed en de greep die geld had op expressie als kunstenaar. Ik was een slaaf van geld. Ik als kunstenaar. Mijn volledige ontwikkeling, overgeleverd aan geld.

Ik vroeg mij geregeld af: als geld geen probleem zou zijn, wat zou ik dan doen, welke kleur zou ik gebruiken, hoe groot zou ik mijn doek dan maken – het is te moeilijk om te voorzien – ik kan mij niet inbeelden dat ik een beslissing neem waar geen geld bij betrokken is. Deze wereld is zo doordrongen van geld, en mijn proces als kunstenaar, en ikzelf. De waarheid is, dat geld bestaat, en tot het niet meer bestaat zal het altijd in overweging genomen moeten worden.

De vraag moet gesteld.

Wat is vrijheid van expressie?
Wat is werkelijk onvoorwaardelijke zelf-expressie?

Onvoorwaardelijke zelf-expressie is niet wat ik in bovenstaande tekst beschreven heb.
Kijk.
Elke keuze die ik gemaakt heb, klein en groot, was gemaakt in samenwerking met geld.

Neem een ogenblik en beeld je in – dat geld niet bestond, dat het geen probleem was. Hoe zou mijn expressie er dan uitzien? Hoe zou het ontvouwen, als ik nooit aan geld moest denken?
Wat als het nooit opkwam, wat als het eenvoudigweg niet bestond?

Andrew